امروز کریسمس است، روز میلاد عیسی، مسیحایی که از مریمِ پاک و مقدس زاده شد. هر بار که نام عیسی برده میشود، ما بیش از همه یاد این فراز از انجیل متّی میافتیم:
نزد من آیید ای تمامی زحمتکشان و گرانباران، که من به شما آسایش خواهم بخشید. یوغ مرا بر دوش گیرید و از من تعلیم یابید، زیرا حلیم و افتادهدل هستم، و در جانهای خویش آسایش خواهید یافت. چرا که یوغ من راحت است و بار من سبک.1
و این کلمات، انگار روح آدم را آرام میکنند، انگار تمام بارهای دلِ آدمی را سبُک میکنند. و این دلآرامی، ویژگیِ «ولیّ خدا» است که حتی اگر در غیبت هم باشد، در کلماتش و در عطرِ حضورش ظهور مییابد.
ما فکر میکنیم پیامِ پیامبرانِ آسمانی و اولیای الهی را آنقدر تحریف کردهاند که تبدیل شده به تکلیفهایی سخت و طاقتفرسا؛ و کیست که از انجام وظیفه پشت وظیفه و تکلیف پشت تکلیف لذت ببرد و خواهان آن باشد؟
ما، با همان رویکردِ کوچینگی و در مسیر خودشناسی، که مبتنی است بر پرسشگری، از خودمان میپرسیم: «دین، اگر قرار باشد بارِ دنیایی ما را ــ که همینطور هم سنگین است ــ سبُک نکند، پس اصلاً کارکردش چیست؟»
و پرسیدن این سؤالات، که شاید از دیدِ ذهنِ شرطیشده و خوگرفته به عادات جمعی «تابو» باشد، راهِ نجات است و همان روزنهای است که نور را به درونِ وجودِ آدمی میتاباند.
و ما، سؤال نمیپرسیم از سر لجاجت؛ میپرسیم برای دانستن. و میدانیم و باور داریم و بهتجربه دریافتهایم که «آن که بپرسد، به او پاسخ داده خواهد شد.»2
و مهم نیست که سؤال چیست، پاسخ همواره در راه است؛ و چه خوب که آدمی نه «سائل» لقمهای نان، که خواهانِ «نورِ جان» باشد ــ که چونکه صد آید، نود هم پیش ماست3 و این شکلِ «خواستن»، همان چیزی است که دعای ماه رجب به ما یاد میدهد.
و چه زیباست که امسال، کریسمس و میلاد مبارک حضرت عیسامسیح مصادف شده با نخستین شب جمعهٔ ماه رجب. و این، همان شبی است در این ماهِ پر از خیر و برکت که «شبِ میل و رغبتها» (لیلة الرغائب) خوانده میشود. و این دو مناسبت، درست به جمعهای میخورند که سالروز عروج روحِ حضرت زرتشت است ــ آن پیامبرِ نیکآیینِ ایرانی ــ به آسمانها. و از جمعه گفتیم، هفتمین روز هفته، که قرنهاست دلتنگِ یک ظهورِ آسمانی است…
انگار همهچیز دست به دست هم دادهاند ــ همهٔ نشانههای آسمان و زمین و درون و بیرون ــ تا بگویند: «خبری در راه است…» تا مژده بدهند که: «مسیحانفسی میآید…!»
شاید کسی این کلمات را بخواند و بگوید این دیدگاههای التقاطی و این حرفهای قروقاطی چه معنایی دارد؟! چرا از مسیح و کریسمس پُل میزنید به ماه رجب و زرتشت و… امرِ ظهور…!
ولی این نگاه، از ذهنهایی میآید که مدام بین همهچیز خط میکشند و چُنان مرزبندیهای سفتوسختی دارند که وحدتِ بنیادیِ چیزها را در عین کثرتِ ظاهری، نمیبینند.
ما باورمند به قرآنی هستیم که بین هیچیک از پیامبران و کتابهای آسمانی فرق نمیگذارد. و پیرو رسولی هستیم که در ادامهٔ راهِ همهٔ پیامبرانِ پیشین آمد تا پیام مهر و رحمتِ الهی را جهانگستر کند. و منتظرِ آن ولیّ الهی هستیم که آمدنش را همهٔ ادیان وعده دادهاند ــ آن «مسیحامَهدی» که عطرِ محمدی دارد و حُسنِ علوی.
امروز کریسمس است و کتابهایی که از سخنان و سنت عیسی به یادگار مانده، نامشان «انجیل» است؛ و انجیل یعنی بشارت، یعنی مژده.
و چه مژدهای بالاتر و قشنگتر از اینکه انسانی از جنس نور، بشری مثل ما اما در عینِ حضور، میآید که او نیز چون عیسی، چون محمد و چون همهٔ اولیای حقیقی الهی ندای عام در خواهد داد و خواهد گفت:
نزد من آیید ای تمامی زحمتکشان و گرانباران، که من به شما آسایش خواهم بخشید!
ذهنِ اسیر در ماتریکس، این واقعه را بسیار دور میبیند؛ و ما بسیار نزدیک.4
و ما چشمانتظار روزی هستیم که سر بر شانههای «ولیِّ خدا» بگذاریم، با اشک شوق پاهای مبارک او را شستوشو دهیم، بارِ گرانِ ذهن را در آغوش او بر زمین بگذاریم، در محضرش بنشینیم و از کلماتش نور بنوشیم و آنگاه، دست در دست او، چهرهٔ زمین را به نور بیاراییم.
باشد که آن روز و آن واقعهٔ مبارک5 را ببینیم. آمین.
▫️علیاکبر قزوینی و آلیس دووار (هوشمند)
- کتاب مقدس، عهد جدید، انجیل متّی ۱۱: ۲۸-۳۰ ↩︎
- بخواهید، که به شما داده خواهد شد؛ بجویید، که خواهید یافت؛ بکوبید، که در به رویتان گشوده خواهد شد. زیرا هر که بخواهد، به دست آوَرَد و هر که بجوید، یابد و هر که بکوبد، در به رویش گشوده شود. (کتاب مقدس، عهد جدید، انجیل متّی ۷: ۷-۸) ↩︎
- برگرفته از این ابیات در مثنوی معنوی:
از دِرَمها نام شاهان بَرکَنند
نام احمد تا ابد بر میزنند
نام احمد نام جملهیْ انبیاست
چونکه صد آمد نود هم پیش ماست! ↩︎ - إِنَّهُمْ يَرَوْنَهُ بَعِيدًا * وَنَرَاهُ قَرِيبًا (معارج: ۶-۷؛ همچنین در فرازی از «دعای عهد» نیز آمده است.) ↩︎
- إِذَا وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ * لَيْسَ لِوَقْعَتِهَا كَاذِبَةٌ/ آنگاه که آن واقعه رخ دهد * که رخ دادنش دروغین نیست…! (واقعه: ۱-۲) ↩︎