نویسنده: alialice

سفیر کشور روسیه هنگامی که در یک گالری هنری در ترکیه سخنرانی می‌کرد، از سوی یکی از کسانی که برای محافظت از او گمارده شده بود، مورد سوء قصد قرار گرفت و جان سپرد. این خبر، واقعاً شوکه‌کننده بود و رفتار قاتل در برابر دوربین‌های رسانه‌ها، به ابعاد ماجرا اضافه کرد. در این پادکست، به این موضوع پرداخته‌ام که آیا اصولاً باید این نوع خبرها را دنبال کرد، چه نوع رفتاری در برابر این نوع اتفاقات مناسب‌تر است، و چرا فضای مجازی فارسی به‌ویژه شبکه‌های اجتماعی، از جوک ساختن برای رویدادها ــ حتی واقعه‌ای چنین تلخ ــ دست‌بردار نیست و در برابراین مزه‌پرانی‌ها بهتر است چه واکنشی نشان بدهیم.

برای شنیدن فایل صوتی این پادکست، دو راه هست که هر کدام را دوست دارید می‌توانید انتخاب کنید:

۱. این پادکست را آنلاین، از طریق پخش‌کنندهٔ صوتی زیر بشنوید:

۲. فایل آن را دانلود و گوش کنید (mp3، حجم: ۱۴ مگابایت).

متن پیاده‌شدهٔ پادکست:

سلام به شما دوستان عزیز هدفمند و ارزش آفرین، علی اکبر قزوینی هستم. احتمالاً شما هم خبر رو شنیدید اینکه سفیر روسیه در کشور ترکیه در حالی که در حال صحبت در یک گالری هنری در این کشور بود هدف سوء قصد قرار گرفت و کشته شد این خبر رو که می‌خوندم دو نکته به ذهنم رسید که علاقه‌مندم در این فایل صوتی با شما عزیزان در میان بگذارم.

این دو نکته عبارتند از یکی واکنش ما نسبت به خبرهای از این قبیل. که گاهی وقت‌ها کاسه داغ‌تر از آش میشیم و کل زندگیمون رو کاری که داریم انجام میدیم رو کنار می‌گذاریم و بیش از اندازه دنبال خبرها میریم و نکته دوم واکنش‌هایی که گاهی وقت‌ها در فضای مجازی فارسی در خصوص این نوع خبرها می‌بینیم و جوک‌سازی‌های بی‌اندازه و نامناسب و نابجا که در ادامه این فایل صوتی بیشتر در مورد این دو نکته با شما عزیزان صحبت خواهم.

اما نکته اول. آیا اصلاً لازمه که ما از این نوع خبرها آگاه بشیم یا اینکه نه بهتره که کلاً رادیو رو ببندیم تلویزیون رو خاموش کنیم از روزنامه دور باشیم از سایت‌های خبری و از هر نوع ابزار اطلاع رسانی دور باشیم و اصلا برامون مهم نباشه که در دنیای اطراف و پیرامونمون چه داره می‌گذره من خیلی با این قضیه موافق نیستم که ما کلاً خودمون رو بی‌خبر نگه داریم چون اتفاقاتی که در دنیای بیرون رخ میده میتونه بر زندگی و کسب و کار ما تاثیرگذار باشه. و اگر ما به موقع از این رویدادها از این اتفاقات با خبر نشیم و نتونیم تصمیم مناسب رو بگیریم نتونیم تحلیل مناسب داشته باشیم ممکنه یکهو در برابر پیامدهای یک رویداد یا اتفاقی قرار بگیریم که ازش ناآگاه بودیم و حالا دیگه کاری براش نمیتونیم انجام بدیم چون خیلی دیر شده بنابراین در دنیایی که امروزه ما توش قرار داریم شاید تقریبا حتی ناممکن هم باشه که اتفاقی بیفته و ما از اون بی خبر بمونیم چون که مخصوصا با ظهور و گسترش وب و شبکه های اجتماعی و ابزارهای اطلاع رسانی که پیوسته و ۲۴ ساعته دارند به ما خبررسانی می‌کنند اگر خودمون هم بخوایم شاید نتونیم که از خبر بی‌خبر بمونیم.

اما اینکه چقدر ما دنبال خبر میریم آیا خودمون رو غرق در خبرها می‌کنیم یا اینکه نه مطلع میشیم و اون سنجش مناسبی که باید رو انجام بدیم تحلیل مناسب رو انجام میدیم و دنبال ارزش آفرینی های بعدی مون میریم این میتونه خیلی تفاوت ایجاد بکنه.

افرادی هستند که وقتی یک همچین خبر هولناکی اتفاق می‌افته کل کار و زندگیشون رو تعطیل می‌کنند کسب و کاری داشتن اصلاً جواب مشتری رو نمیدن ایمیل‌هایی رو که داشتن پاسخ نمیدن محصول قرار بوده روش کار بکنن اون رو می‌ذارن کنار کلاً همه کار و زندگیشون رو تعطیل می‌کنن و می‌افتن دنبال خبرها از این سایت به اون سایت از این شبکه اجتماعی به اون شبکه اجتماعی از این روزنامه به اون روزنامه از بی بی سی به voa به من و تو به صدا و سیما و اینور اونور خلاصه میخوان که از هیچ نوع خبر و تحلیلی راجع به اون اتفاق بی نصیب و بی‌خبر نمونن. اما من داشتم این رو فکر می‌کردم که الان آقای پوتین چیکار داره می‌کنه آقای ولادیمیر پوتین رئیس جمهور کشور روسیه هست و سفیر کشور ایشون در ترکیه به قتل رسیده آیا آقای پوتین هم کار و زندگیش رو تعطیل می‌کنه و می‌افته فقط دنبال اینکه الان چه اتفاق تازه‌ای در این زمینه افتاد چه خبری رسیده همه رو تعطیل میکنه خواب و خوراکش به هم می‌ریزه؟ من فکر نمیکنم اینطور باشه.

آقای پوتین زمانی که موقع ناهار خوردنش هست ناهارشون میخوره کامل هم میخوره استراحتی که باید داشته باشه استراحت خواهد کرد اگر چرتی لازم بزنه چرت میزنه شب استراحت کافی خواهد داشت اگر برنامه ورزشی برای خودش داره پیاده‌روی هستش نرمشی هست انجام میده چرا این کارها رو انجام میده؟ چون که ایشون باید در بهترین وضعیت سلامت فکری و جسمی باشه تا بتونه بهترین تصمیم رو بگیره. سرنوشت یک ملت به دستان ایشون سپرده شده اگر ایشون بخواد کار و زندگیشو تعطیل بکنه خورد و خوراکش خواب و خوراکش به هم بریزه و کارهایی رو که لازمه انجام بده اگر که از اون‌ها صرف نظر بکنه نمیتونه تصمیم مناسب رو بگیره و واکنش مناسب رو نشون بده.

اما چرا ما گاهی وقتا کاسه داغ‌تر از آش میشیم یه خورده به خودمون نگاه بکنیم و ببینیم که اون اتفاقی که افتاده واقعا چقدر به ما مرتبط هستش چقدر لازمه از اون آگاه بشیم آگاه که شدیم چه کاری باید انجام بدیم آیا باید در تصمیماتی که داریم کسب و کاری که داریم کاری که داریم انجام میدیم آیا باید تغییری ایجاد بکنیم؟ بنویسیم این‌ها رو و ببینیم که چقدر لازمه که تغییر یا تغییراتی در برنامه خودمون ایجاد بکنیم و اون کارهایی رو که داریم رو بعد از اینکه این تصمیم و تحلیل‌ها رو انجام دادیم ادامشون بدیم اگر که قراره جلسه کاری داشته باشیم و اون جلسه لازمه که انجام بشه انجامش بدیم و اون جلسه رو طبق دستور جلسه پیش ببریم جلسه کاری ما که قراره یه تصمیم مهم در اون بگیریم و داره منابع شرکت ما را صرف میکنه زمان ما رو داره صرف میکنه و هزینه زا برای ما هستش تبدیل نشه به یه جلسه تحلیل سیاسی توسط چند تا آدمی که متخصص حوزه سیاست نیستند. خورد و خوراکمون به هم نریزه استراحتمون به هم نریزه روابطمون با خانواده در واقع تحت‌الشعاع قرار نگیره.

این‌ها رو اگر که ما بهش توجه نکنیم اون وقت این خبر که تموم بشه خبر بعدی میاد این اتفاق تموم بشه اتفاق بعدی میاد و ما نگاه می‌کنیم که زندگی ما به جای اینکه تصمیمات درستی باشه برای بهتر کردن زندگیمون برای بهتر کردن کسب و کارمون مدام شده واکنش‌های منفعلانه به این خبر به اون خبر به این رویداد به اون رویداد و پیگیری کردن خبرهایی که ما در برابرشون منفعل هستیم این انفعال چیزی هستش که اگر که متوجهش نباشیم و حواسمون بهش نباشه می‌تونه که واقعاً زندگی ما رو به شکل بدی تحت تاثیر قرار بده و ما را از رسیدن به برنامه ها و هدف های که داریم باز بداره.

یه نکته دیگه رو در این زمینه بگم و این بخش صحبت رو تموم بکنم. میگن زمانی که چرچیل در انگلستان نخست وزیر بود و زمان جنگ جهانی دوم بود ایشون هفته یک بار می‌رفتش در دریاچه ماهیگیری می‌کرد. و به اصطلاح زمانی که در اوج جنگ هم بودش ایشون این کارو ترک نمی‌کرد و از ایشون میپرسند که چرا شما این کار را رها نمیکنید به هر حال شما نخست وزیر یک مملکت هستی و باید تصمیم‌های مهمی بگیری باید در دسترس باشی نمیشه که همینجوری یه روز برای خودت بری و همه چیز رو رها کنی و به ماهیگیری بپردازی و ایشون پاسخ میده که اگر که من این کار رو نکنم نمی‌تونم تمام اتفاقاتی که رسیده و تمام خبرهایی که رسیده رو تحلیل بکنم. من به یک فضا به یک خلوت نیاز دارم تا بتونم همه اطلاعات همه ورودی‌هایی را که رسیده تحلیل بکنم و از اینها خروجی مناسب بگیرم تحلیل مناسب داشته باشم.

و حواسمون باشه که در دنیایی که خبرها پیوسته و ۲۴ ساعته و لحظه به لحظه دارن می‌رسن اگر که متوجه نباشیم ممکنه که در دریای خبرها غرق بشیم و این غرق شدن در دریای خبرها باعث خواهد شد که از اون برنامه‌هایی که در نظر داریم از اون هدف‌هایی که در نظر داریم بهشون برسیم باز بمونیم و یه روزی به خودمون میایم و میبینیم که دیگرانی بودند که پیشرفت کردن حتی پایین تر از ما بودن پیشرفت کردن رو به جلو حرکت کردن اما ما در همون جا موندیم یا حتی عقب گرد کردیم چرا؟ چون که بیش از حد خودمون رو در خبرها غرق کردیم و به جای اینکه مطلع بشیم، دنبال تحلیل‌های مناسب باشیم تصمیم‌های مناسب رو بگیریم خلوت کنیم با خودمون و ببینیم که الان ما باید چه کار بکنیم و بنویسیم اون اتفاقاتی که افتاده و تاثیراتش بر ما رو، به جای اینکه این کارو انجام بدیم فقط خبرها رو شاهدش بودیم و ناظرش بودیم و این نمیتونه ما رو موفق‌تر بکنه.

اما نکته دوم درباره این خبر. عموما این اواخر مخصوصاً این یکی دو سال اخیر هر اتفاقی که می‌افته در فضای وب فارسی در شبکه‌های اجتماعی پر میشه از جوک و تصویرهای خنده‌دار و خوشمزگی‌هایی که به اون خبر مرتبط هست و نمی‌دونم حالا کسانی خیلی بیکار هستند یا خیلی خودشون رو خوشمزه میدونن که هر اتفاق با ربط و بی ربط رو تبدیل می‌کنن به جوک و خوشمزه بازی و اصلاً نگاه نمی‌کنند که این اتفاقی که افتاده جا داره که تبدیل به چیزی بشه برای خنده دستمایه بشه برای خنده یا اینکه آیا اگر مثلاً اتفاقی هستش که حالا یک زمینه طنز هم می‌تونه داشته باشه آیا دیگه بیش از اندازه نشده اون دست انداختنش و به اصطلاح جوک از اون درست کردن؟ 

ما اینجا با واقعه‌ای روبرو هستیم که یک انسان در اون جونشو از دست داده کاری ندارم که این انسان جایگاه سیاسیش چی بوده این انسان به هر حال نماینده یک مملکت بوده نماینده مملکت روسیه بوده و این انسان خودش عزیزان و خانواده داره اینها الان داغدار هستند و اینکه ما بیایم تصویر های مربوط به این واقعه رو تبدیل به جوک بکنیم یا هی شروع کنیم از این اتفاقی که افتاده جوک درست بکنیم کار هوشمندانه ای نمیتونه باشه.

اما من احساس می‌کنم که حالا کسانی که اینها را تولید می‌کنند اونقدر مقصر نیستند که ما کسانی که اینها را مصرف می‌کنیم و اینها را به اصطلاح به اشتراک می‌ذاریم یا share می‌کنیم تقصیر ما بیشتر میتونه باشه شما فکر کنید که کسی داره لجن درست میکنه و این لجن رو برای فروش عرضه میکنه. شاید جز لجن درست کردن چیز دیگه‌ای بلد نیست. اما اگر ما بریم این لجن را از ایشون بخریم و بخوریم بر ما بر عقل ما باید خرده گرفت. در مورد خوراک جسمی، ما خیلی راحت میتونیم تشخیص بدیم که آیا این غذایی که داریم میخوریم غذای خوبی هست یا نیست عطر و بوی اون غذا و ظاهر غذا خیلی میتونه به ما کمک بکنه که تشخیص بدیم چون غریزه ما تربیت شده برای این قضیه که بتونیم غذای خوب رو از غذای بد تشخیص بدیم و اگر هم گاهی اون غریزه ما فریب بخوره و یک غذای نامناسبی بخوریم به شکل در واقع بالا آوردن و رودل کردن اون مواد مسموم رو می‌ریزیم بیرون.

اما در خصوص خوراک های فکری ما اینقدر وسواس نداریم انقدر با دقت نگاه نمی‌کنیم که چه خوراکی داریم به ذهنمون وارد می‌کنیم و چه خوراکی رو داریم دست به دست به دیگران میرسونیم. یک اتفاقی مثل قتل یک انسان یک فاجعه هولناک شبیه این نمیتونه و نباید دستمایه خنده و مسخره بازی باشه یه سری همونجوری که خدمتتون عرض کردم احساس میکنن خیلی دلقکن خیلی خوشمزه هستند باشه کار خودشون انجام بدن اما اینکه ما بیایم مصرف کننده تولیدات فکری مسموم اونها باشیم و این مواد سمی و مواد رودل آورنده رو بیایم به اشتراک بزاریم دست به دست بکنیم این کار خیلی قشنگ و ارزشمندی نمیتونه باشه و من پیشنهاد می‌کنم ما بیایم ببینیم که در قبال هر خوراک فکری هر مطلبی هر عکسی هر موسیقی هر چیزی که به هر حال میتونه خوراک فکری ما باشه بیایم اینو نگاه بکنیم ببینیم که این خوراک ارزشمندی هست؟ اگر هم ناخودآگاه در برابرش قرار گرفتیم اگر دیدیم خوراک خوبی نیستش اون خوراک رو بذاریم کنار حداقل اینکه دیگه مصرف کننده اش نباشیم و در اختیار دیگران قرارش ندیم.

اگر هر کدوم از ما بیایم این کارو انجام بدیم اون کسانی هم که تولید کننده این در واقع خوراک هستند وقتی ببینند که بازاری برای عرضه و مصرف خوراکشون وجود نداره احتمالاً دست از این کار خواهند برداشت.

به هر حال مطالب زرد مطالب سطحی و مطالب سخیف رو شاید واقعاً نشه حذفش کرد. اما اگر که ما مصرف کنندگان، ما کسانی که مخاطب بالقوه مطالب هستیم، ما هوشیارتر و ما هوشمندتر باشیم و هر مطلبی رو مصرف نکنیم این خودش کمک میکنه که اون فضایی که برای اطلاع رسانی وجود داره حالا چه فضای وب هست چه هر فضای دیگه‌ای فضای سالم‌تر و فضای درست‌تری بشه.

من پیشنهاد می‌کنم که نسبت به خوراک‌های فکری که داریم مصرف می‌کنیم خیلی با دقت تر خیلی هوشمندانه تر برخورد بکنیم و هر چیزی رو مصرف نکنیم.

خیلی متشکرم که به این فایل صوتی گوش کردین. پیشنهاد می‌کنم برای استفاده از مطالب آموزشی بیشتر به وب سایت من مراجعه بکنید. اوقات خوب و خوشی رو براتون آرزومندم. 

▫️علی‌اکبر قزوینی